Üç sancak… Osmanlı’nın son yıllarında bu sözcükler Kars, Ardahan ve Batum için söylenirdi: Elviye-i Selâse. 1878’de Rus idaresine bırakılan bu üç şehir kırk yıl boyunca anavatandan ayrı yaşadı; Kars ile Ardahan’ın Milli Mücadele yıllarında yeniden bu topraklara katılması ise hâlâ bölgenin hafızasında ayrı bir yer tutar. Peki bir şehir, kırk yıllık bir ayrılığı nasıl hatırlar?